Napisany przez białoruską poetkę Natalię Rusiecką dramat został zainspirowany białoruskim wątkiem w życiorysie lubelskiego poety Józefa Czechowicza. To spektakl o spotkaniu, które zmienia życie, i o słowach, które próbują nazwać to, czego nazwać się nie da.
Tekst: Natalia Rusiecka, przekład na język polski: Irina Lappo.
Reżyseria, muzyka, scenografia, video-art: Maksym Shyshko.
Wykonanie w języku białoruskim: Alaksandr Kazełło.
Wykonanie w języku polskim: Mateusz Nowak. o
Krótki białoruski epizod w życiu Józefa Czechowicza
„Do Brasławia Józef Czechowicz wyjechał z Lublina w sierpniu 1921 roku. Kilka tygodni później przeniesiono go do szkoły powszechnej w niedalekim miasteczku Słobódka, w dawnym powiecie wileńskim. Przebywał tam od 1 października 1922 do 1 marca 1923 roku. Na początku XX wieku Słobódka liczyła 700 mieszkańców, wyłącznie narodowości białoruskiej i wyznania katolickiego. Wokół znajdowało się wiele jezior, a sama Słobódka położona była nad jeziorem Niedrowo. Wieże kościoła w Słobódce uchodziły za wspaniały punkt widokowy na pobliskie jeziora. Swoje przeżycia z pobytu w Słobódce spisał poeta w dzienniku, z którego zachowały się tylko fragmenty. Zapiski pokazują proces kształtowania się jego homoseksualnej tożsamości. Z pobytem w Słobódce wiąże się też jedno z nierozwikłanych nigdy zdarzeń z życia poety, podobno próbował wtedy popełnić samobójstwo.
Na początku roku 1923, a więc jeszcze w trakcie roku szkolnego, Czechowicza przeniesiono ze Słobódki. Od 1 marca 1923 roku został nauczycielem jednoklasowej szkoły powszechnej w Marianówce-Smolanach koło Włodzimierza Wołyńskiego”.
Pan Józef: polsko-białoruski projekt artystyczny
Termin:
Miejsce:
Realizacja projektu „Pan Józef” – performatywne czytania w językach polskim i białoruskim, film-spektakl oraz prapremiera teatralna.
* Czytanie peformatywne 16.08.2024 Centrum Kultury, Sala Kameralna. W ramach finału Laboratorium „Proste słowa”.
Wykonawca: Mateusz Nowak, muzyka: Paweł Passini.
- Czytanie peformatywne 31.10.2025 Chatka Żaka
Wykonawca: Mateusz Nowak, muzyka: Paweł Passini
- Czytanie performatywne, Baobab
Wykonawca Alaksandr Kazełło
- Film-spektakl „Pan Józef” 12.12. 2025
Wykonawca: Alaksandr Kazełło, reżyseria, scenografia, video-art.: Maksym Shyshko.
- Wykonanie prapremierowe na urodziny poety pt. „Panie Józefie, co to jest kochanie?” Muzeum Józefa Czechowicza. 15.03.2026
Wykonawca: Mateusz Nowak, reżyseria, scenografia, video-art.: Maksym Shyshko.
Zaangażowani artyści projektu Pan Józef
Poznaj zespół wybitnych twórców i artystów, którzy kształtują projekt Pan Józef.
Mateusz Nowak
Reżyser i performer
Mateusz Nowak — aktor, reżyser, monodramista. Twórca wielokrotnie nagradzanego monodramu „Od przodu i od tyłu”. Mateusz wprowadza do projektu głęboką interpretację i wieloletnie doświadczenie scenicze.
Natalia Rusiecka / Наталля Русецкая
Dramatopisarka
Cлавістка, перакладчыца, літаратуразнаўца, аўтарка паэтычных і драматургічных тэкстаў. Апублікавала паэтычныя зборнікі “Два бяссонні” (2004) і “Каштаны ў кішэнях” (2015), а таксама навуковыя манаграфіі “Сямейная муза. Паэзія Францішкі Уршулі Радзівіл” (2007) і “Поколение RU белорусской драмы: контекст, тенденции, индивидуальности” (у суаўтарстве з Сяргеем Кавалёвым і Ірынай Лаппо, 2020). Пераклала на беларускую мову творы польскіх і ўкраінскіх паэтаў: Віславы Шымборскай, Канстанцыя Галчыньскага, Юзафа Чаховіча, Юра Іздрыка. Пераклады п’ес Францішкі Радзівіл, Вітальда Гамбровіча, а таксама іншых аўтараў ставіліся ў Купалаўскім тэатры да 2020 года, цяпер Наталля Русецкая працягвае супрацу з “Вольнымі Купалаўцамі”. Жыве ў Любліне, працуе ў Люблінскім універсітэце Марыі Складоўскай-Кюры.
Alaksandr Kazełło
Aktor i twórca performatywny
Znany z ekspresji artystycznej oraz zdolności do łączenia kultur polskiej i białoruskiej.
Foto: Jauhienia Kurhan
Maksym Shyshko
Reżyser, aktor, twórca wideo-artu
Maksim Szyszko — białoruski aktor i reżyser teatralny, związany wcześniej z Republikańskim Teatrem Dramaturgii Białoruskiej w Mińsku. Urodził się na Ukrainie, a w 1999 roku przeprowadził się do Białorusi. Ukończył Brzeskie Kolegium Muzyczne w klasie śpiewu akademickiego oraz Białoruską Państwową Akademię Sztuk na kierunku aktorstwo teatru i filmu.
W latach 2014–2020 był aktorem Republikańskiego Teatru Dramaturgii Białoruskiej, występując w ponad 30 spektaklach oraz projektach filmowych. W 2020 roku odszedł z teatru w geście solidarności wobec protestów społecznych na Białorusi. W 2022 roku został zatrzymany po udziale w antywojennym pikiecie wspierającym Ukrainę, a następnie deportowany z Białorusi z zakazem wjazdu na 10 lat.
Po emigracji do Polski osiedlił się w Warszawie, gdzie współtworzył niezależne białoruskie stowarzyszenie teatralne BY TEATR (wcześniej Team Theater). Jest autorem idei, reżyserem i uczestnikiem mistycznego spektaklu-performansu „3@mova”, inspirowanego dawnymi poleskimi zaklęciami i rytuałami. Występował także w dokumentalnym spektaklu „How are you?”, poświęconym doświadczeniu wojny w Ukrainie.
Maksim Szyszko aktywnie działa na rzecz niezależnej kultury białoruskiej na emigracji, łącząc działalność artystyczną z zaangażowaniem społecznym.
Paweł Passini
Reżyser teatralny, kompozytor, muzyk
Jeden z prekursorów nurtu teatru interaktywnego w Polsce. Założyciel pierwszego
na świecie teatru internetowego neTTheatre. Absolwent Wydziału Reżyseri warszawskiej AT. Związany z OPT Gardzienice i
Instytutem Grotowskiego we Wrocławiu. Pracował m.in. w Izraelu, Finland i, USA, Indiach, Grecji, we Włoszech, na Cyprze.
Wyreżyserował ponad 40 spektakli. W 2007 r. na scenie krakowskiej Łaźni Nowej powstało autorskie Odpoczywanie
pierwszy spektakl pokazywany na żywo w Internecie. Stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, laureat
Złotych Masek za Ifigenię w Aulidzie Eurypidesa i Słownik Chazarski – Dzieci Snów Milorada Pavicia, Nagrody Głównej XXIX
Opolskiego Festiwalu Konfrontacje Klasyka Polska za reżyserię Klątwy Stanisława Wyspiańskiego oraz Nagrody im. Konrada
Swinarskiego za Morrison/Śmiercisyn Artura Pałygi. Swoje autorskie spektakle Turandot oraz Kukła. Księga Blasku
prezentował na FRINGE Festival w Edynburgu, gdzie otrzymał nagrody Herald Angel i Total Theater Award.
.
Irina Lappo
Producentka
Irina Lappo — doktor habilitowany nauk humanistycznych, adiunktka w Katedrze Współczesnej Literatury i Kultury Polskiej (Instytut Językoznawstwa i Literatury, Wydział Filologiczny UMCS w Lublinie), teatrolożka, tłumaczka oraz etnolingwistka. Jej zainteresowania naukowe obejmują najnowszą dramaturgię białoruską, współczesny dramat polski, historię teatru rosyjskiego, recepcję teatralną, etnolingwistykę oraz teorię i praktykę przekładu. Autorka monografii: Mrożek à la russe (2007), Czechow w teatrze polskim (2010), Wikni Kupałowcy. Teatr narodowy na wygnaniu (2025). Współautorka książki Generacja RU białoruskiego dramatu. Kontekst — tendencje — indywidualności (2020). Redaktorka tomu Szkice o najnowszym teatrze białoruskim (2010-2020) (2023). Autorka licznych artykułów, esejów, recenzji i wywiadów publikowanych m.in. w „Akcencie”, „Dialogu”, „Pamiętniku Teatralnym” oraz „Teatrze”. W latach 2014–2018 pełniła funkcję redaktorki językowej czasopisma „Nowaja Polsza”. Kuratorka Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego BLISKI WSCHÓD.
Poznaj wyjątkowy świat projektu Pan Józef.
Znajdziesz tu wybrane dzieła artystów polsko-białoruskiego projektu, ukazujące jego unikalny charakter i ducha współpracy.
Odkryj unikalny świat Pan Józef już dziś.
Poznaj polsko-białoruski projekt artystyczny „Pan Józef” – dołącz do wydarzeń, poznaj twórców i zanurz się w kulturze, która łączy narody.
